Εμβολιασμός κατά της πνευμονίας. Γιατί είναι αναγκαίος;

Παρά τις κοσμογονικές προόδους της ιατρικής κατά τον 20ο αιώνα, η πνευμονία αποτελεί ακόμη και σήμερα μια από τις σημαντικότερες αιτίες νοσηρότητας στα νεογνά, τα νήπια και τους ηλικιωμένους.

Η θνητότητα της νόσου, ωστόσο, αφορά κατά κύριο λόγο τους ηλικιωμένους και αυξάνεται σχεδόν εκθετικά όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία των ατόμων που προσβάλλονται. Καθώς το ποσοστό των ηλικιωμένων ως ποσοστό του πληθυσμού βρίσκεται σε συνεχή άνοδο τόσο στην Ευρώπη, όσο και στην Αμερική, γίνεται φανερό ότι η πνευμονία καθίσταται μια πρόκληση για τα συστήματα υγείας όλων των χωρών επειδή, εκτός από την απώλεια ανεκτίμητων ανθρώπινων ζωών, εκτοξεύει τις ανάγκες χρήσης και το κόστος της νοσοκομειακής περίθαλψης.  

Οι πλέον πρόσφατες μελέτες δίνουν στους ιούς (όπως π.χ. στον ιό της γρίπης) έναν ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο στην παθογένεια της πνευμονίας, παρ’ όλα αυτά ο πνευμονιόκοκκος διατηρεί την ηγετική του θέση ως πρωτεύον αίτιο της νόσου.

Η χορήγηση αντιμικροβιακών φαρμάκων τυπικά δραστικών έναντι του πνευμονιοκόκκου δεν εγγυάται την ευνοϊκή έκβαση της νόσου, καθώς στις περιπτώσεις βαριάς πνευμονίας που συνοδεύεται από μικροβιαιμία έχει αποδειχθεί ότι δεν μειώνει τους θανάτους που θα συμβούν μέσα στις πρώτες 3-5 ημέρες της νόσου. Επιπλέον, παρά την αντιμικροβιακή θεραπεία, ο κίνδυνος θανάτου παραμένει υψηλός  για τα άτομα με χρόνια σοβαρά νοσήματα που θα αναπτύξουν πνευμονία. Από την άλλη πλευρά, η πρόληψη της πνευμονίας συνεπάγεται τη χορήγηση λιγότερων αντιβιοτικών, με αποτέλεσμα τη μικρότερη ανάπτυξη αντοχής των μικροβίων στα πολύτιμα αυτά φάρμακα. Άρα, η πρόληψη της πνευμονίας έχει διπλή σημασία και θα πρέπει να επιδιώκεται συστηματικά.

Αναμφίβολα, το αποτελεσματικότερο προληπτικό μέσο για την πνευμονία είναι ο εμβολιασμός. Παρά τις παράλογες απόψεις του λεγόμενου «αντιεμβολιαστικού κινήματος», το σύνολο της ιατρικής κοινότητας σε παγκόσμιο επίπεδο προσπαθεί να πείσει το κοινό, ότι πέρα από κάθε αμφιβολία οι εμβολιασμοί αποτελούν την ιατρική παρέμβαση που σώζει περισσότερες ζωές από οποιοδήποτε άλλο διαγνωστικό ή θεραπευτικό μέσο.

Η γρίπη μπορεί να προκαλέσει σοβαρή και ενδεχομένως θανατηφόρα πνευμονία, ενώ παράλληλα προδιαθέτει τον εξασθενημένο οργανισμό για την μετέπειτα ανάπτυξη πνευμονίας από μικρόβια, όπως ο πνευμονιόκοκκος και ο σταφυλόκοκκος. Ο αντιγριπικός εμβολιασμός καλύπτει τα 3 ή 4 επικρατέστερα για την πρόκληση νόσου στελέχη του ιού. Επειδή, όμως, αυτά μεταβάλλονται κάθε έτος, το εμβόλιο θα πρέπει να επαναλαμβάνεται ετησίως στα άτομα και τις ομάδες (όπως οι ηλικιωμένοι και όσοι πάσχουν από σοβαρά νοσήματα) που εκτίθενται περισσότερο στον κίνδυνο σοβαρής νόσου. Σε εμβολιασμό πρέπει να υποβάλλεται και το προσωπικό των υπηρεσιών υγείας, προκειμένου να μειωθούν οι πιθανότητες μετάδοσης της λοίμωξης στους ήδη νοσηλευόμενους ασθενείς. Η ασφάλεια του αντιγριπικού εμβολίου είναι υψηλή και οι σοβαρές ανεπιθύμητες δράσεις του είναι σπάνιες και αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά.

Τα αντιπνευμονιοκοκκικά εμβόλια προσφέρουν προστασία απέναντι στην πνευμονία που προκαλείται από τον πνευμονιόκοκκο, ένα μικρόβιο που εμφανίζει περισσότερα από 90 ανοσολογικά διαφορετικά στελέχη. Επί του παρόντος, διατίθενται δύο ασφαλή εμβόλια με διαφορετική μορφή, που στοχεύουν τα σημαντικότερα νοσογόνα στελέχη του πνευμονιοκόκκου.

Το πολυσακχαριδικό εμβόλιο σχεδιάστηκε ώστε να καλύπτει 23 στελέχη πνευμονιοκόκκου που ευθύνονται κατά κύριο λόγο για την ανάπτυξη πνευμονίας. Διαθέτει σχετικά καλή αποτελεσματικότητα απέναντι στις πνευμονίες που συνοδεύονται με μικροβιαιμία, αλλά απαιτείται η επανάληψή του κάθε πέντε χρόνια, καθώς η ανοσία που προσφέρει μειώνεται με την πάροδο του χρόνου.

Από την άλλη πλευρά, το συζευγμένο πολυσακχαριδικό εμβόλιο καλύπτει λιγότερα (13) στελέχη του πνευμονιοκόκκου, αλλά λόγω της μορφής του, φαίνεται πως διαθέτει υψηλότερη αποτελεσματικότητα και επειδή προκαλεί παρατεταμένη ανοσία, χορηγείται εφάπαξ. Η συνδυασμένη χορήγηση και των δύο εμβολίων αυξάνει τη συνολική κάλυψη των μικροβιακών στελεχών και συστήνεται στις περιπτώσεις όπου επιδιώκεται η μέγιστη δυνατή προστασία. 

Δυστυχώς, η εμβολιαστική κάλυψη αν και έχει αυξηθεί στη χώρα μας, δεν έχει φθάσει ακόμη στα επιθυμητά επίπεδα. Εδώ θα πρέπει να υπογραμμισθεί, ότι εφόσον ο εμβολιασμός καλύψει ένα συγκεκριμένο ποσοστό του πληθυσμού, τότε -έμμεσα- προστατεύονται και εκείνα τα άτομα που δεν έχουν εμβολιασθεί. Το φαινόμενο αυτό, γνωστό σαν «προστασία αγέλης», έχει κρίσιμη σημασία προκειμένου να ελεγχθεί η εξάπλωση της πνευμονίας στην κοινότητα. Η αποδοχή του εμβολιασμού από τα άτομα και τις επίφοβες ομάδες μπορεί να δράσει προστατευτικά όχι μόνο στο ατομικό, αλλά και στο κοινωνικό επίπεδο, διασώζοντας δύο πολύτιμες αξίες, ανθρώπινες ζωές και δυσεύρετους οικονομικούς πόρους για την υγεία.      

 


Γράφει...


ΚΙΟΥΜΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Καθηγητής Πνευμονολογίας και Λοιμωξιολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης

Θέλετε να λαμβάνετε ενημερώσεις σχετικά με τις δράσεις μας;

Εγγραφείτε στο Newsletter μας

Η KartaDiaviti.gr χρησιμοποιεί cookies
Τα cookies μάς βοηθούν να παρέχουμε τις υπηρεσίες μας. Με τη χρήση των υπηρεσιών μας, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies.
x