Η σημασία της Διατροφικής Θεραπείας και Εκπαίδευσης στο Διαβήτη Τύπου 1

Η διατροφική θεραπεία και εκπαίδευση αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια στην αντιμετώπιση και διαχείριση του Διαβήτη Τύπου 1.
Επίτευξη ιδανικού γλυκαιμικού ελέγχου, αποφυγή υπογλυκαιμιών, υιοθέτηση υγιεινού διατροφικού προτύπου, κατανόηση της σχέσης ινσουλίνης-υδατανθράκων, μείωση άγχους και φυσικά βελτιστοποίηση της ποιότητας ζωής και απόλαυση του φαγητού, είναι μερικά από τα πολλά πλεονεκτήματα της σωστής και οργανωμένης διατροφικής θεραπείας. Αν και τόσο κρίσιμης σημασίας και παρά τα αποδεδειγμένα οφέλη, δυστυχώς, οι περισσότεροι ασθενείς δε λαμβάνουν την απαραίτητη διατροφική εκπαίδευση και οι επιστήμονες υγείας (ιατροί, διαιτολόγοι) δε δίνουν την απαραίτητη προσοχή, αντιμετωπίζοντάς την ως μια τυποποιημένη διαδικασία. Αν και χρονοβόρα, αποτελεί «επένδυση» για το μέλλον του ασθενούς, καθώς τον καθιστά ιατρό του εαυτού του και ικανό να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε πρόκληση και φυσικά, αξίζει κάθε κόπο. Ιδανικά, θα πρέπει να ξεκινάει αμέσως μετά τη διάγνωση του διαβήτη ή όσο το δυνατόν πιο σύντομα, καθώς μαζί με την ινσουλίνη, δίνει στον ασθενή ένα πολύτιμο όπλο απέναντι στο διαβήτη. Τι περιλαμβάνει, όμως, μια οργανωμένη και σωστή διατροφική θεραπεία και εκπαίδευση;

Καταρχάς, ασθενείς και διαιτολόγοι, μαζί με τους επιστήμονες υγείας, θα πρέπει να καταλάβουν πως είναι μια διαδικασία που θα πρέπει να προσαρμόζεται συνεχώς και εξατομικευμένα στη ζωή του κάθε ασθενούς, εφόσον οι φαρμακευτικές και διατροφικές ανάγκες και οι συνθήκες ζωής συνεχώς μεταβάλλονται. Δεν υπάρχουν «πρέπει» ή «δεν πρέπει». Η συνεννόηση και η συνεργασία με τον ασθενή και όχι ο αυταρχισμός, ο σεβασμός στις διατροφικές προτιμήσεις, στις ανάγκες και στο καθημερινό πρόγραμμα, είναι οι βάσεις για μια επιτυχημένη διατροφική θεραπεία και εκπαίδευση. Η αναγνώριση των προβλημάτων, η εύρεση κοινών λύσεων, εναλλακτικών επιλογών και ο διάλογος μεταξύ ασθενούς και διαιτολόγου είναι αυτά που θα κάνουν τον ασθενή να δεσμευτεί απέναντι στη μελλοντική συνεργασία και τελικά να πετύχει. Ο διαιτολόγος θα πρέπει να βρίσκεται συνέχεια δίπλα στον ασθενή, να μοιράζεται τις σημαντικές και πρακτικές πληροφορίες οι οποίες είναι χρήσιμες στην καθημερινή ζωή του και όχι να κουράζει με περιττές, εγκυκλοπαιδικές γνώσεις για το διαβήτη. Πληροφορίες για την ινσουλίνη (χρήση, επιλογές, υπολογισμός δόσης, παρενέργειες κ.α.), μέτρηση και παρακολούθηση γλυκόζης αίματος (πότε και γιατί να μετρήσω, πώς θα αξιολογήσω την τιμή κ.α.), άσκηση (ασφάλεια, προσαρμογή του φαγητού και της ινσουλίνης πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την άσκηση κ.α.), διατροφή (υπολογισμός υδατανθράκων, ποιές τροφές επηρεάζουν τη γλυκόζη αίματος και με ποιο τρόπο κ.α.) και τέλος, προώθηση και υποστήριξη μιας υγιούς συμπεριφοράς. Έτσι, ο ασθενής με το πέρασμα του χρόνου θα αποκτά όλο και περισσότερες γνώσεις, αυτοπεποίθηση και τελικά ο αυτο-έλεγχος θα είναι μέρος της καθημερινότητας. Τέλος, η συμμετοχή της οικογένειας του παιδιού ή εφήβου με διαβήτη τύπου 1 στη διαδικασία της εκπαίδευσης θα πρέπει να είναι άμεση και ενεργή, καθώς όλη η οικογένεια μαθαίνει, προσαρμόζεται και ζει με το διαβήτη του παιδιού της!

Ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά της διατροφικής θεραπείας στο Διαβήτη Τύπου 1 είναι η προσαρμογή της δόσης της ινσουλίνης στα γραμμάρια των υδατανθράκων που καταναλώνονται. Πρώτο στάδιο είναι η εκμάθηση των τροφών ή των ομάδων τροφίμων που περιέχουν υδατάνθρακες. Δεύτερο στάδιο αποτελεί η καταμέτρηση των υδατανθράκων που περιέχονται σε κάθε γεύμα. Σημαντικά εργαλεία αποτελούν τα ισοδύναμα/ομάδες τροφίμων, οι λίστες διατροφικής αξίας τροφίμων, οι ετικέτες τροφίμων και οι ζυγαριές οικιακής χρήσης. Τρίτο και τελευταίο στάδιο είναι η εφαρμογή των παραπάνω γνώσεων στην προσαρμογή της δόσης της ινσουλίνης σε κάθε γεύμα. Ο ασθενής, έτσι, μπορεί να υπολογίζει τους υδατάνθρακες που κατανάλωσε κάθε φορά και να προσαρμόζει τη δόση ινσουλίνης σε κάθε γεύμα. Ένα ακόμα σημαντικό χαρακτηριστικό της σωστής διατροφικής θεραπείας είναι η ποιότητα των υδατανθράκων και συγκεκριμένα, η προτίμηση υδατανθράκων από τροφές όπως φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ολικής άλεσης και γαλακτοκομικά προϊόντα έναντι τροφών πλούσιων σε ζάχαρα και λιπαρά. Εδώ, είναι σημαντικό να σημειωθεί, πως o αριθμός και η συχνότητα των γευμάτων, η ενεργειακή πρόσληψη (θερμίδες), η ποσότητα της ημερήσιας πρόσληψης υδατανθράκων και η επιλογή διατροφικών προτύπων δεν είναι συγκεκριμένες και θα πρέπει να εξατομικεύονται και να προσαρμόζονται στις ανάγκες του κάθε ασθενούς και όχι το αντίθετο. Τέλος, διατροφικοί παράγοντες, όπως ο γλυκαιμικός δείκτης/γλυκαιμικό φορτίο, η ποσότητα του γεύματος, τρόφιμα τύπου «light», η περιεκτικότητα του γεύματος σε φυτικές ίνες,  πρωτεΐνες και λιπαρά, η απόσταση μεταξύ των γευμάτων αλλά και μη διατροφικοί παράγοντες όπως η άσκηση, το stress, η αντίσταση στην ινσουλίνη, μπορεί να επηρεάσουν τη γλυκαιμική απόκριση και θα πρέπει να συζητούνται και να αναλύονται με τον εκάστοτε διαιτολόγο.

Αρχικά, με τη σωστή εκπαίδευση και έπειτα με την πάροδο του χρόνου και με την εμπειρία, ο ασθενής θα είναι ικανός να αναγνωρίζει άμεσα την ποσότητα των υδατανθράκων και να υπολογίζει αυτόματα την ιδανική ποσότητα ινσουλίνης. Επίσης, θα είναι ικανός να αντιλαμβάνεται τις ανάγκες και τις αποκρίσεις του οργανισμού του σε διαφορετικούς συνδυασμούς γευμάτων, να αναγνωρίζει ποιές τροφές τον «ανεβάζουν» σε σχέση με άλλες, ποιες τροφές μπορεί να καταναλώσει ακόμα και χωρίς μονάδες ινσουλίνης, πόσα γραμμάρια υδατανθράκων μπορεί να καταναλώσει χωρίς μονάδες, απλά και μόνο κάνοντας άσκηση, πώς να προσαρμόζει τη διατροφή και τις μονάδες σε διάφορες καταστάσεις μέσα στην ημέρα και πολλά ακόμα.

Σύμφωνα με έρευνες και στοιχεία της Αμερικάνικης Διαβητολογικής Εταιρείας (ADA), τα οφέλη της διατροφικής θεραπείας στο γλυκαιμικό έλεγχο από εξειδικευμένο διαιτολόγο είναι παρόμοια ή και μεγαλύτερα από αυτά που θα προέκυπταν από τις παρούσες φαρμακευτικές επιλογές. Συγκεκριμένα, οι μειώσεις που έχουν σημειωθεί στη Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη (HbA1c) είναι για το Διαβήτη Τύπου 1: -0.3 έως – 1% και για το Διαβήτη Τύπου 2: -0.5 έως -2%.  Συμπερασματικά, ο Διαβήτης Τύπου 1 είναι μια περίπλοκη ασθένεια που απαιτεί από τους ασθενείς να λαμβάνουν πολλές και κάποιες φορές δύσκολες αποφάσεις μέσα στην ημέρα όσον αφορά το φαγητό, τη φαρμακευτική αγωγή και την άσκηση. Η σωστή και οργανωμένη διατροφική θεραπεία και εκπαίδευση από εξειδικευμένο προσωπικό αποτελεί ένα ισχυρό εφόδιο, που αν εδραιωθεί επιτυχημένα και ουσιαστικά, ο διαβήτης γίνεται τρόπος ζωής και όχι ασθένεια.

Το παρόν άρθρο αποτελεί τη βασική φιλοσοφία πίσω από τη διατροφική θεραπεία και εκπαίδευση. Περισσότερα άρθρα για θέματα με πρακτικό και επιστημονικό ενδιαφέρον που απασχολούν καθημερινά τους ασθενείς με διαβήτη πρόκειται να ακολουθήσουν. Και για να θυμόμαστε όλοι, τόσο ασθενείς όσο και θεραπευτές, όσον αφορά τη διατροφή στο Διαβήτη και φυσικά πέρα από τις συστάσεις και τις οδηγίες, με μέτρο και έλεγχο, όλα επιτρέπονται!


Γράφει...


ΖΑΡΟΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΥΡΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Χαροκόπειο Παν/μιο Αθηνών Μεταπτυχιακός φοιτητής με εξειδίκευση στο Διαβήτη, College of Medical, Veterinary & Life Sciences, University of Glasgow

Θέλετε να λαμβάνετε ενημερώσεις σχετικά με τις δράσεις μας;

Εγγραφείτε στο Newsletter μας

Η KartaDiaviti.gr χρησιμοποιεί cookies
Τα cookies μάς βοηθούν να παρέχουμε τις υπηρεσίες μας. Με τη χρήση των υπηρεσιών μας, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies.
x